Bà Hà Thị Mậu là một trong số những người vẫn còn tâm huyết với những làn điệu hát Ví tại khu Trại xã Võ Miếu. Bà Mậu kể rằng ngày xưa những câu hát ví theo đồng bào người Mường lên nương, ra đồng, những câu hát ví mượt mà cũng là là nhịp cầu nối cho trai gái tìm hiểu và yêu nhau. Hát ví trở thành món ăn tinh thần không thể thiếu trong cuộc sống hằng ngày của người dân Võ Miếu. Là người con của dân tộc Mường, với tình yêu chân thành với hát ví, bà Mậu luôn dành thời gian và tâm trí vào những hoạt động tập thể nhằm truyền đạt hát ví tới mọi người trong xóm, đặc biệt là lớp trẻ. Từ những buổi sinh hoạt, giao lưu hát ví cũng đã góp phần mang hát ví trở lại với đời sống người dân trong cộng đồng dân cư, giúp họ thêm trân trọng nét văn hoá truyền thống của dân tộc Mường.

Hát ví của người dân tộc Mường tại xã Võ Miếu được sáng tạo bởi chính những người dân lao động, dựa trên những câu ca dao tục ngữ từ ngàn đời xưa để lại. Khi lên nương, khi làm đồng những lời ca cứ thế ngân nga lâu dần trở thành những câu hát quen thuộc giúp người dân xua đi cái khó khăn vất cả, giúp mọi người trong làng bản gần gũi với nhau hơn. Mỗi bài hát ví thường có nội dung gắn với đời sống người dân như:  hát ru con, hát đón khách đến chơi nhà, và đặc biệt là hát ví giao duyên vào mỗi độ xuân về. Đây được xem là hoạt động giao lưu tinh thần không thể thiếu trong đời sống xưa của người Mường.

Trang phục của đồng bào dân tộc Mường ở Võ Miếu cũng có những nét khác biệt so với những vùng, miền khác và được lưu giữ cho đến ngày nay. Những người phụ nữ Mường đã khéo léo dệt, may nên những bộ trang phục truyền thống cho mình và được thường được mặc trong những dịp lễ, tết, ngày vui của gia đình, dòng họ, làng bản

  Ông Nguyễn Trung Thạch- PCT UBND xã Võ Miếu cho biết: Hát ví được xem là một nét văn hoá truyền thống của đồng bào dân tộc Mường trong mỗi dịp lễ Tết, hay những ngày vui, ngày trọng đại trong đời sống nhân dân. Để có thể gìn giữ và phát huy được những làn điệu hát ví của dân tộc Mường, ngoài công sức của những người tâm huyết như bà Mậu, Đảng ủy, chính quyền địa phương xã Võ Miếu cũng rất quan tâm đến việc bảo tồn và gìn giữ nét đẹp văn hóa  truyền thống này.

Cùng với hát ví, đồng bào Mường xã Võ Miếu còn bảo tồn và giữ gìn điệu múa truyền thống trạm ống, hiện nay xã Võ Miếu còn duy trì được 1 câu lạc bộ hát ví, hát rang và múa trạm ống tại khu Trại. Từ những dụng cụ đơn giản, là những ống nứa, trạm vào nhau, tạo nên những âm thanh gần gũi, thân thương nhưng cũng rất độc đáo, qua điệu múa thể hiện tình yêu quê hương, đất nước, yêu làng bản, và sau những ngày lao động vất vả, mệt nhọc, những cô gái, chàng trai xứ Mường lại quây quần bên đống lửa, cùng nhau múa trạm ống, hát ví với ước mong cầu sức khỏe, gia đình êm ấm, hạnh phúc, thóc lúa đầy bồ, mùa màng tươi tốt.

Văn hóa dân tộc Mường có truyền thống lâu đời, phong phú với những giá trị bản sắc độc đáo về vật thể và phi vật thể, tạo nên sức sống bền bỉ, được lưu truyền, bồi đắp phát triển qua bao đời nay, thấm sâu vào đời sống của đồng bào dân tộc Mường. Do vậy, việc bảo tồn và phát huy giá trị di sản văn hoá là nhiệm vụ quan trọng, cần thiết và cần có sự vào cuộc của cả các cấp, các ngành, địa phương, khu dân cư đặc biệt là những nghệ nhân trong việc giữ gìn và lưu truyền cho thế hệ sau những giá trị văn hoá truyền thống của dân tộc./.

 Thực hiện: Thu Thủy- Đài TT Thanh Sơn